23 Mayıs 2014 Cuma

Koşullar emrettiğinde kavgaya gülerek koşan adam: Jean-Paul Sartre...

"Jean-Paul Sartre, 21 Haziran 1905'de Paris'de doğdu. 1929 yılında Ecole Normale Superieure'den mezun oldu. Felsefe doktorası verdi. II. Dünya Savaşı'nda orduya çağarılıncaya dek çoğunlukla taşra liselerinde felsefe öğretmenliği yaptı. Savaşta Almanlara esir düştü. Daha sonra kaçmayı başararak direnme hareketinin öncülerinden biri oldu. Ancak savaştan sonra zamanının tümünü yazmaya ve siyasal etkinliğe ayırdı. Varoluşçuluk akımının düşünsel ve yazınsal önderi oldu. Yaşamın, kişinin saptadığı ereklere varmaktan başka bir anlamı ya da amacı olmadığı kuramını roman, oyun, deneme ve düşünsel düşünsel yapıtlarında işledi. 1964 yılında kendisine verilen Nobel Edebiyat Ödülü'nü geri çevirdi. Bir yazarın sözcüklerinin gücüne bu gibi dış etkilerin ağırlığını koymasının okurlara karşı haksızlık olacağını savundu. 1946'da, hâlâ yayımlanmakta olan düşün ve yazın dergisi Les Temps Modernes'i çıkarmaya başladı. Başlıca romanları: Bulantı (1938), Duvar (1939), Özgürlük Yolları (1945), Akıl Çağı (1945); Felsefe kitapları: Varlık ve Hiçlik (1943), Varoluşçuluk Bir İnsancılıktır (1946) Diyalektik Aklın Eleştirisi (1960); oyun kitaplarından bâzıları: Sinekler (1943), Gizli Oturum (1944), Mezarsız Ölüler (1946), Altona Mahpusları (1960). Sartre 15 Nisan 1980'de Paris'de öldü."

Jean-Paul Sartre, Yazınsal Denemeler, çeviren Bertan Onaran, Payel Yayınları 1984

***

Not: Kitaptan aldığımız yazıdaki yazım yanlışlarını düzeltmek istemedik